W poprzednim numerze „Almanachu Sądeckiego" zamieściłem artykuł pt. Organizacja Wolność w 20. galicyjskim pułku piechoty, który omawiał powstanie tej niepodległościowej konspiracji wojskowej i jej działalność w latach 1917-1918. Niniejszy tekst stanowi drugą część tych rozważań, ale w kontekście personalnym. W porządku alfabetycznym przedstawia biogramy tych oficerów - Polaków, którzy odegrali wówczas w tej działalności czołową rolę. Opowiada o ich późniejszych losach życiowych po odzyskaniu przez Polskę niepodległości w listopadzie 1918 roku.

***

1. Stanisław Bergman - major rezerwy WP i architekt.
Urodził się 26 października 1885 roku w Krośnie jako syn Józefa i Emilii Patli. Organizacje niepodległościowe: inicjator konspiracji wojskowej w 20. galicyjskim pułku piechoty w grudniu 1916 roku na froncie karpacko-bukowińskim, a potem włoskim do sierpnia 1918 roku, członek władz Organizacji „Wolność".

Szkoły: w latach 1898-1902 uczęszczał do ck Gimnazjum w Jaśle.

Studia: w latach 1902-1906 w Wyższej Szkole Przemysłowej w Krakowie (Wydział Budownictwa Lądowego).

Służba wojskowa w armii obcej: od października 1906 do października 1907 roku, a potem od lipca 1914 do sierpnia 1918 roku w 20. galicyjskim pułku piechoty armii austro-węgierskiej.

Służba wojskowa w armii polskiej: od 2 listopada 1918 do 20 grudnia tegoż roku dowódca kompanii „Kulparkowskiej" podczas obrony Lwowa, od grudnia 1918 roku do lipca 1920 roku dowódca kompanii technicznej w 1. pułku strzelców podhalańskich w Nowym Sączu (w tym na froncie bolszewickim od kwietnia do lipca 1920 roku), następnie do czerwca 1921 w Departamencie I Ministerstwa Spraw Wojskowych, potem do października 1921 roku ponownie w 1. psp, po czym przeszedł do rezerwy. Podczas kampanii wrześniowej 1939 roku zmobilizowany, uniknął niewoli. Podczas okupacji niemieckiej był w latach 1939-1944 członkiem ZWZ-AK w Krośnie. Aresztowany przez gestapo, więziony był w Jaśle. Po wkroczeniu armii sowieckiej do Krosna, został aresztowany przez NKWD i zesłany w styczniu 1945 roku do obozu pracy w kopalni węgla w Donbasie. Po trzech latach powrócił do Polski.

Awanse oficerskie: podporucznik 1914, porucznik 1916, kapitan 1919, major 1920. Służba cywilna: od października 1907 do czerwca 1914 roku, od sierpnia 1918 do października 1918 i od listopada 1921 do grudnia 1944 roku jako architekt i właściciel firm budowlanych we Lwowie i Krośnie, następnie od 1948-1951 roku jako inspektor nadzoru w jednym z krakowskich przedsiębiorstw.

Odznaczony był m.in. Krzyżem Walecznych, Medalem Niepodległości i Krzyżem Obrony Lwowa oraz 5 austriackimi odznaczeniami wojskowymi.

Stan cywilny: żonaty z Leokadią Krzyżanowską, miał córki Danutę i Grażynę.

Zmarł 10 października 1958 roku w Zakopanem i pochowany został na miejsco­wym cmentarzu.

2. Stefan Buczma - podporucznik rezerwy WP i prawnik.
Urodził się 1882 roku we Wojtkowej jako syn Ignacego i Matyldy Wychowskiej. Organizacje niepodległościowe: czynny w konspiracji wojskowej na froncie włoskim od września 1917 do listopada 1918 roku, członek Organizacji „Wolność". Szkoły: w latach 1892-1900 uczęszczał do ck Gimnazjum w Samborze, maturę zdał w Krakowie w 1901 roku.

Studia: na Wydziale Prawa UJ w latach 1902-1908.

Służba wojskowa w armii obcej: od października 1904 do października 1905 roku, a potem od lipca 1914 do listopada 1918 roku w 20. galicyjskim pułku piechoty armii austro-węgierskiej.

Służba wojskowa w armii polskiej: od 10 listopada 1918 roku do 28 grudnia 1918 roku w 1. pułku strzelców podhalańskich (w tym od 19 listopada na froncie ukraińskim jako dowódca plutonu m.in. przy pociągu pancernym „Śmigły").

Awanse oficerskie: podporucznik 1917.

Służba cywilna: od listopada 1905 do czerwca 1914 roku jako kandydat notarialny w Tarnowie.

Odznaczony był austriackimi odznaczeniami, polskich nie posiadał. Stan cywilny: kawaler.

Poległ 28 grudnia 1918 roku pod Chorośnicą i pochowany został na cmentarzu wojennym w Przemyślu.

3. Bronisław Chruściel - generał brygady WP.
Urodził się 20 października 1899 roku w Marcinkowicach jako syn Jana i Elżbiety Sołtys.

Organizacje niepodległościowe: w latach 1912-1914 należał do Polskich Drużyn Strzeleckich, a w latach 1914-1917 do I Męskiej Drużyny Harcerzy im. Stefana Czarnieckiego w Nowym Sączu, od sierpnia 1918 roku należał do Organizacji „Wolność" i był czynny podczas przewrotu wojskowego w Nowym Sączu 31 października 1918 roku.

Szkoły: w latach 1909-1912 uczęszczał do ck Gimnazjum w Gorlicach, a następnie do 1917 roku do ck Gimnazjum I w Nowym Sączu.

Studia: Wyższą Szkołę Wojenną w Warszawie ukończył w 1931 roku.

Służba wojskowa w armii obcej: jako małoletni w 1. pułku Legionów Polskich od sierpnia do września 1914 roku, od lutego 1917 do lipca 1918 roku w 27. batalionie strzelców armii austro-węgierskiej.

Służba wojskowa w armii polskiej: od 5 listopada 1918 do stycznia 1927 w 5, pułku piechoty Legionów w Wilnie (w tym na froncie ukraińskim i bolszewickim w latach 1918­1920), od lutego 1927 do czerwca 1929 roku służył w Głównym Inspektoracie Sił Zbrojnych w Warszawie, a następnie w latach 1929-1931 uczęszczał do WSW, od października 1931 do listopada 1937 w sztabie 1. dywizji piechoty Legionów w Wilnie, do kwiet­nia 1938 roku pracował w sekretariacie KOR, a następnie w Sztabie Głównym Naczelnego Wodza, po kampanii wrześniowej 1939 roku internowany krótko w Rumunii; następnie w Polskich Siłach Zbrojnych na Zachodzie do lipca 1945 roku (m.in. dowódca 1. Brygady Strzelców Karpackich podczas walk we Włoszech).

Awanse oficerskie: podporucznik 1918, porucznik 1922, kapitan 1924, major 1932, podpułkownik 1938, pułkownik 1945, generał brygady 1964.

Odznaczony był m.in. Orderem Wojennym Virtuti Militari V i IV klasy, czterokrotnie Krzyżem Walecznych, Srebrnym Krzyżem Zasługi, Medalem Niepodległości.

Stan cywilny: żonaty z Heleną Poraj Wilczyńską, miał synów: Lecha i Mirosława, a po jej śmierci ożenił się z Hariet Edwards.

Zmarł 19 marca 1965 roku w Bexhill-on-Sea (Anglia) i został pochowany na miejscowym cmentarzu.

4. Jerzy Dobrodzicki - generał brygady WP.
Urodził się 14 grudnia 1884 roku w Wadowicach jako syn Ignacego i Izabeli Franz. Organizacje niepodległościowe: należał do konspiracyjnych organizacji uczniowskich w gimnazjum w Wadowicach, w latach 1911-1914 był instruktorem Związku Strzeleckiego w Nowym Sączu, był inicjatorem konspiracji wojskowej w 20. galicyjskim pułku piechoty i komendantem Organizacji „Wolność"; w nim na froncie włoskim od września 1917 do lipca 1918 roku, czynny podczas przewrotu wojskowego w październiku 1918 roku w Bochni.

Szkoły: w latach 1896-1900 uczęszczał do ck Gimnazjum w Wadowicach, następnie do 1905 roku uczył się w Szkole Kadetów Piechoty we Lwowie.

Służba wojskowa w armii obcej: od sierpnia 1905 do listopada 1916 roku służył w 20. galicyjskim pułku piechoty, następnie do sierpnia 1917 roku szkolił kadry 6. pułku piechoty Legionów Polskich, powrócił do 20. pp na front włoski, od lipca 1918 roku do października 1918 roku służył w batalionie zapasowym 32. pułku piechoty Obrony Krajowej „Neu Sandez".

Służba wojskowa w armii polskiej: od 31 października 1918 do października 1919 roku w 2. pułku strzelców podhalańskich na froncie ukraińskim, następnie do września 1921 roku dowodził 5. pułkiem piechoty Legionów na froncie bolszewickim (był ciężko ranny), do września 1926 roku był dowódcą 1. pułku strzelców podhalańskich w Nowym Sączu, do kwietnia 1928 roku zastępcą dowódcy 18. dywizji piechoty w Łomży, następnie do grudnia 1929 w sztabie DOK nr III w Toruniu, od stycznia 1930 do listopada 1934 roku pełnił funkcję Dowódcy Okręgu Korpusu nr II w Lublinie. Awanse oficerskie: podporucznik 1908, porucznik 1913, kapitan 1915, major 1918, podpułkownik 1920, pułkownik 1922, generał brygady 1929.

Odznaczony był m.in. Orderem Wojennym Virtuti Militari V klasy, Krzyżem Niepodległości, czterokrotnie Krzyżem Walecznych, Orderem Odrodzenia Polski III klasy, Złotym Krzyżem Zasługi.

Stan cywilny: żonaty z Zofią Filipowicz, miał syna Jerzego.

Zmarł 15 listopada 1934 roku w Warszawie i został pochowany na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach.

5. Bronisław Bazyli Duch - kapitan WP.
Urodził się 3 września 1891 roku w Grębowie jako syn Grzegorza i Józefy Małeckiej. Organizacje niepodległościowe: w latach 1905-1910 członek gimnazjalnych konspiracyjnych organizacji (m.in. „Zarzewie" i „Związek Jastrzębi"), zastępca komendanta Drużyn Strzeleckich w Nowym Sączu w latach 1910-1911, następnie od września 1918 roku czynny w Organizacji „Wolność" w batalionie zapasowym 20. galicyjskiego pułku piechoty w Tar­nowie i podczas przewrotu wojskowego w październiku 1918 roku tamże. Szkoły: w latach 1902-1907 uczęszczał do ck Gimnazjum I w Nowym Sączu oraz ck Gimnazjum II tamże w latach 1907­1910.

Studia: na Wydziale Prawa UJ w latach 1911-1913.

Służba wojskowa w armii obcej: od lipca 1914 do października 1918 w 20. galicyjskim pułku piechoty armii austro-węgierskiej.

Służba wojskowa w armii polskiej: od 31 października 1918 do marca 1919 w 1. pułku strzelców podhalańskich na froncie czeskim i ukraińskim.

Awanse oficerskie: podporucznik 1918, kapitan (pośmiertnie) 1922. Odznaczony: Orderem Wojennym Virtuti Militari V klasy (nr 5567).

Stan cywilny: kawaler.

Poległ 26 marca 1919 roku pod Magierowem i pochowany został na tamtejszym cmentarzu wojskowym.

6. Kazimierz Duch - dr praw, poseł i senator RP, wiceminister opieki społecznej, podpułkownik dyplomowany rezerwy WP.

Urodził się 4 marca 1890 roku w Grębowie jako syn Grzegorza i Józefy Małeckiej. Organizacje niepodległościowe: w latach 1905-1910 członek i przywódca konspiracyjnych, gimnazjalnych organizacji (m.in. „Zarzewie" i „Związek Jastrzębi"), współzałożyciele II Drużyny Strzeleckiej, następnie czynny w Organizacji „Wolność" zarówno na froncie włoskim (od stycznia 1917 do czerwca 1918 roku), jak również w batalionie zapasowym 20. galicyjskiego pułku piechoty w Tarnowie i podczas przewrotu wojskowego w październiku 1918 roku tamże, członek władz Organizacji „Wolność".

Szkoły: uczęszczał do ck Gimnazjum I w Nowym Sączu w latach 1902-1907 oraz ck Gimnazjum II tamże w latach 1907-1910.

Studia: na Wydziale Prawa UJ w latach 1910-1914 (stopień doktora praw w 1919 roku), na Wydziale Dyplomatycznym Szkoły Nauk Politycznych i w Wyższej Szkole Wojennej w Warszawie w latach 1922-1924.

Służba wojskowa w armii obcej: od lipca 1914 do października 1918 roku w 20. galicyjskim pułku piechoty armii austro-węgierskiej (w tym pobyt w niewoli rosyjskiej od maja 1915 do maja 1917 roku, z której zbiegł).

Służba wojskowa w armii polskiej: od 31 października 1918 do maja 1919 w 1. pułku strzelców podhalańskich w Nowym Sączu, następnie do lipca 1920 w Sądzie Polowym Grupy „Pokucie", od sierpnia 1920 do grudnia 1920 ponownie w 1. psp (na froncie bolszewickim), od stycznia 1921 do grudnia 1921 w Oddziale III Sztabu Generalnego w Warszawie, od stycznia 1922 do września 1924 w szefostwie Administracji Armii, od października 1924 do października 1925 w 21. pp w Warszawie, od listopada 1925 do października 1926 ponownie w szefostwie Administracji Armii. Awanse oficerskie: podporucznik 1918, porucznik 1919, kapitan 1922, major 1924, podpułkownik 1939.

Służba cywilna: od listopada 1926 do grudnia 1927 starosta w Nowym Sączu, od stycznia 1928 do października 1929 wicewojewoda krakowski, od listopada 1930 do lipca 1938 poseł na sejm RP (III i IV kadencja) - równocześnie od lipca 1931 do lutego 1933 wiceprezydent m. Krakowa, a następnie wiceminister opieki społecznej, od listopada 1938 do września 1939 senator RP. Podczas okupacji niemieckiej w latach 1939-1945 brał udział w tajnym nauczaniu w Krakowie i innych przedsięwzięciach konspiracyjnych (m.in. dokonał zniszczenia kartotek krakowskiego Arbeitsamtu w styczniu 1943 roku).

Odznaczony był m.in. Krzyżem Niepodległości, Krzyżem Walecznych, Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski.

Stan cywilny: żonaty z Różą Muller, miał syna Romana.

Zmarł 23 listopada 1954 roku i pochowany został na Cmentarzu Rakowickim w Krakowie.

7. Mieczysław Duch - major służby stałej WP. 
Urodził się 17 listopada 1894 roku w Szczawnicy jako syn Grzegorza i Józefy Małeckiej.

Organizacje niepodległościowe: w latach 1909-1913 należał do gimnazjalnych, konspiracyjnych organizacji (m.in. „Zarzewie" i „Związek Jastrzębi"), od września 1918 roku czynny w Organizacji „Wolność" w batalionie zapasowym 20. galicyjskiego pułku piechoty w Tarnowie i podczas przewrotu wojskowego w październiku 1918 roku tamże.

Szkoły: w latach 1905-1913 uczęszczał do ck Gimnazjum I w Nowym Sączu. Służba wojskowa w armii obcej: od lipca 1914 do października 1918 roku w 20. galicyjskim pułku piechoty armii austro­węgierskiej (w tym w niewoli rosyjskiej od marca 1915 do sierpnia 1918).

Służba wojskowa w armii polskiej: od 31 października 1918 do sierpnia 1923 roku w 1. pułku strzelców podhalańskich w Nowym Sączu (w tym na froncie ukraińskim i bolszewickim w latach 1919-1920), od września 1923 do sierpnia 1924 roku służył w batalionie szkolnym w Niepołomicach, od września 1924 do października 1928 roku w batalionie Korpusu Ochrony Pogranicza „Bereźne", od listopada 1928 do grudnia 1931 roku w 4. pułku strzelców podhalańskich w Cieszynie, od stycznia 1932 do sierpnia 1939 roku w 21. pułku piechoty w Warszawie.

Awanse oficerskie: podporucznik 1919, porucznik 1921, kapitan 1924, major 1932. Podczas kampanii wrześniowej 1939 roku dowodził batalionem marszowym 21. pułku piechoty, biorąc udział w obronie Warszawy. Lata okupacji niemieckiej spędził w obozie jenieckim II c w Woldenbergu.

Odznaczony był m.in. Orderem Wojennym Virtuti Militari V klasy (nr 1870), czterokrotnie Krzyżem Walecznych, Srebrnym Krzyżem Zasługi, Medalem Niepodległości. Stan cywilny: żonaty z Heleną Chomińską, miał synów Zbigniewa i Juliana oraz córkę Annę.

Zmarł 7 października 1948 roku we Wrocławiu i pochowany został tamże.

8. Leopold Gebel - pułkownik dyplomowany WP.
Urodził się 20 sierpnia 1889 roku w Nowym Targu jako syn Franciszka i Katarzyny Ziębowicz.

Organizacje niepodległościowe: czołowy konspirator w latach 1917-1918 w 20. galicyjskim pułku piechoty, szczególnie czynny podczas przewrotu wojskowego w październiku 1918 roku w Tarnowie, członek władz Organizacji „Wolność".

Szkoły: w latach 1900-1907 uczęszczał do ck Gimnazjum św. Jacka w Krakowie, a następnie w latach 1907-1909 do ck Gimnazjum II tamże.

Studia: na Wydziale Prawa UJ w latach 1910-1912, a następnie kontynuacja - w latach 1912-1914 na Uniwersytecie Jana Kazimierza we Lwowie, w latach 1924-1925 w Wyższej Szkole Wojennej w Warszawie.

Służba wojskowa w armii obcej: od października 1909 do października 1910 roku, a potem od lipca 1914 do października 1918 roku w 20. galicyjskim pułku piechoty armii austro-węgierskiej. Służba wojskowa w armii polskiej: od 31 października 1918 do 30 listopada tegoż roku adiutant batalionu zapasowego 1. pułku strzelców podhalańskich w Nowym Sączu, a potem do maja 1919 roku jego dowódca, następnie do października 1920 roku w Departamencie I Ministerstwa Spraw Wojskowych w Warszawie, ponownie w 1. psp do sierpnia 1924 roku (m.in. jako oficer placu w Zakopanem), studia w WSW w Warszawie, od października 1925 do listopada 1926 roku w Inspektoracie Armii nr IV, do stycznia 1927 roku w Dowództwie Okręgu Korpusu nr V w Krakowie (kierownik referatu mobilizacyjnego), do kwietnia 1928 roku w 38. pułku piechoty w Przemyślu (dowódca batalionu), do maja 1930 roku w 20. pułku piechoty w Krakowie (zastępca dowódcy pułku), do kwietnia 1931 roku w Ministerstwie Spraw Wojskowych w Warszawie (szef Wydziału Ogólnego), po 1939 roku w Polskich Siłach Zbrojnych na Zachodzie.

Awanse oficerskie: podporucznik 1914, porucznik 1916, kapitan 1920, major 1922, podpułkownik 1930, pułkownik 1938.

Odznaczony był Orderem Odrodzenia Polski, dwukrotnie Krzyżem Walecznych, Złotym Krzyżem Zasługi, Medalem Niepodległości.

Stan cywilny: żonaty.

Gdzie i kiedy zmarł nie udało się dotąd ustalić.

9. Józef Giza - generał brygady WP.
Urodził się 3 marca 1887 roku w Dąbrówce Polskiej jako syn Michała i Małgorzaty Szkaradek.

Organizacje niepodległościowe: należał do I Męskiej Drużyny Harcerzy im. Stefana Czarnieckiego, w latach 1912-1914 do Polskich Drużyn Strzeleckich, czołowy konspirator w 20. galicyjskim pułku piechoty na froncie włoskim oraz podczas przewrotu wojskowego w październiku 1918 roku w Tarnowie, członek władz Organizacji „Wolność".

Szkoły: w latach 1901-1909 uczęszczał do ck Gimnazjum I w Nowym Sączu. Służba cywilna: w latach 1909-1910 pracował w cegielni w Biegonicach, a w latach 1911-1914 w Urzędzie Pocztowym w Nowym Sączu.

Służba wojskowa w armii obcej: od października 1910 do września 1911 roku, a potem od czerwca 1914 do października 1918 roku w 20. galicyjskim pułku piechoty armii austro-węgierskiej.

Służba wojskowa w armii polskiej: od 31 października 1918 do września 1927 roku w 1. pułku strzelców podhalańskich w Nowym Sączu (w tym na froncie bolszewickim w 1920 roku), następnie do marca 1931 roku w 6. Batalionie Korpusu Ochrony Pogranicza „Iwieniec" (jego dowódca), do marca 1932 roku w 82. pułku piechoty w Brześciu nad Bugiem (zastępca dowódcy pułku), do czerwca 1935 roku w 2. pułku strzelców podhalańskich w Sanoku (zastępca dowódcy), do kwietnia 1938 roku w 3. pułku strzelców podhalańskich w Bielsku (dowódca pułku), do sierpnia 1939 roku w Katowicach dowodził Górnośląską Brygadą Obrony Narodowej, podczas kampanii wrześniowej 1939 roku był zastępcą dowódcy 55. dywizji piechoty, po krótkim internowaniu na Węgrzech był do kwietnia 1940 zastępca attache wojskowego w Budapeszcie, następnie w Polskich Siłach Zbrojnych na Zachodzie do sierpnia 1945 roku (m.in. dowódca 5. Wileńskiej Brygady Strzelców, komendant Centrum Wyszkolenia Armii na Bliskim Wschodzie i dowódca 7. dywizji piechoty). Awanse oficerskie: podporucznik 1915, porucznik 1917, kapitan 1920, major 1922, podpułkownik 1929, pułkownik 1938, generał brygady 1944.

Odznaczony był m.in. Orderem Wojennym Virtuti Militari V klasy, trzykrotnie Krzyżem Walecznych, Orderem Odrodzenia Polski, Złotym Krzyżem Zasługi i Złotym Krzyżem Zasługi z Mieczami, Medalem Niepodległości.

Stan cywilny: żonaty z Wiktorią Szkaradek, miał córkę Marię oraz synów: Mieczysława, Kazimierza i Tadeusza.

Zmarł 16 sierpnia 1965 roku w Londynie i pochowany został na Cmentarzu Gunnersbury.

10. Józef Gruszka - podpułkownik dyplomowany służby stałej WP.
Urodził się 5 maja 1890 roku w Zabrzegu jako syn Franciszka i Marii Pujak. Organizacje niepodległościowe: czołowy konspirator w 20. galicyjskim pułku piechoty, aktywny podczas przewrotu wojskowego w październiku 1918 roku w Tarnowie, członek władz Organizacji „Wolność".

Szkoły: w latach 1902-1910 uczęszczał do Gimnazjum w Krakowie.

Studia: na Wydziale Prawa UJ w latach 1910-1911 i 1912-1914 i w latach 1921­1923 w Wyższej Szkole Wojennej w Warszawie.

Służba wojskowa w armii obcej: od października 1911 do września 1912, a potem od sierpnia 1914 do października 1918 roku w 20. galicyjskim pułku piechoty. Służba wojskowa w armii polskiej: od 31 października 1918 do 9 marca 1919 roku w 1. pułku strzelców podhalańskich w Nowym Sączu, do sierpnia 1919 roku w Oddziale III Sztabu Generalnego MSWojsk., do września 1920 roku w Korpusie Kadetów w Modlinie (wykładowca), do listopada 1921 roku w Dowództwie Miasta Warszawy, do października 1923 roku w Wyższej Szkole Wojennej w Warszawie, do listopada 1926 roku w Oddziale I Sztabu Generalnego MSWojsk., do listopada 1928 roku w 75. pułku piechoty w Chorzowie (dowódca batalionu), do sierpnia 1933 roku w 74. pułku piechoty w Lublinie (zastępca dowódcy pułku), do listopada 1937 roku w 39. pułku piechoty w Jarosławiu (dowódca pułku).

Awanse oficerskie: podporucznik 1914, porucznik 1916, kapitan 1919, major 1923, podpułkownik 1930.

Odznaczony był m.in. Orderem Odrodzenia Polski, Złotym i Srebrnym Krzyżem Zasługi, Medalem Pamiątkowym za Wojnę 1918-1921 oraz Medalem Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości.

Stan cywilny: żonaty z Lidią Battek, nie miał dzieci.

Zmarł 18 listopada 1937 roku w Warszawie i pochowany został na cmentarzu w Jarosławiu.

11. Emanuel Jakubiczka - podpułkownik służby stałej WP.
Urodził się 11 kwietnia 1884 roku we Lwowie jako syn Gustawa i Marceli Quirini. Organizacje niepodległościowe: należał do Organizacji „Wolność", czynny podczas przewrotu wojskowego w październiku 1918 roku w Tarnowie.

Szkoły: uczęszczał do ck Gimnazjum we Lwowie, a następnie do Szkoły Kadetów Piechoty w Budapeszcie.

Służba wojskowa w armii obcej: od lipca 1909 do października 1918 roku w 20. galicyjskim pułku piechoty armii austro-węgierskiej na froncie serbskim, rosyjskim i włoskim.

Służba wojskowa w armii polskiej: od 31 października 1918 do września 1921 roku w 1. pułku strzelców podhalańskich w Nowym Sączu (w tym na froncie czeskim i bolszewickim), do grudnia 1922 roku w 33. pułku piechoty w Łomży (zastępca dowódcy pułku), do września 1925 roku w 78. pułku piechoty w Baranowiczach (dowódca pułku), do sierpnia 1928 roku w 17. pułku piechoty w Rzeszowie (dowódca pułku), następnie w dyspozycji MSWojsk., komendant PKU w Sokółce, a później referent wojskowy w Urzędzie Wojewódzkim w Stanisławowie, w listopadzie 1929 roku przeszedł w stan spoczynku. Awanse oficerskie: podporucznik 1909(?), porucznik 1912(?), kapitan 1915, major 1920, podpułkownik 1922.

Służba cywilna: od listopada 1929 roku zamieszkiwał w Krzeszowicach, gdzie działał społecznie, pełniąc aż do wybuchu II wojny światowej funkcje Prezesa Koła Związku Rezerwistów oraz Prezesa Zarządu krzeszowickiego oddziału Federacji Polskich Związków Obrońców Ojczyzny. - Podczas okupacji niemieckiej w latach 1939-1945 działał w konspiracji wojskowej (ZWZ-AK) pod pseudonimem „Mufli", 19 stycznia 1945 roku aresztowany przez NKWD, wywieziony został jednym z pierwszych transportów w głąb Rosji (Stalino w Zagłębiu Donieckim).

Odznaczony był m.in. Medalem Pamiątkowym za Wojnę 1918-1921, Medalem Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości oraz 7 austriackimi odznaczeniami wojskowymi.

Stan cywilny: żonaty z Anną Wannek, miał córkę Wandę oraz synów: Olgierda, Romana i Tadeusza.

Zmarł lub został zamordowany po lutym 1945 roku na terenie Rosji Sowieckiej.

12. Stanisław Kawczak - kapitan rezerwy WP, dr praw, adwokat.
Urodził się 3 kwietnia 1892 roku w Zwardoniu jako syn Józefa i Cecylii Pindur. Organizacje niepodległościowe: w latach 1908-1911 członek konspiracyjnej organizacji uczniowskiej „Związek Jastrzębi", od 1911 roku Związku Walki Czynnej, od 1917 roku konspiracji wojskowej w 20. galicyjskim pułku piechoty, współzałożyciel i członek władz Organizacji „Wolność" w kwietniu 1918 roku, dowódca przewrotu wojskowego w Nowym Sączu 31 października 1918 roku.

Szkoły: w latach 1903-1908 w ck Gimnazjum w Podgórzu, a następnie do 1911 roku w ck Gimnazjum I w Nowym Sączu.

Studia: na Wydziale Prawa UJ w latach 1911-1913, a następnie w latach 1918­1919.

Służba wojskowa w armii obcej: od października 1913 do kwietnia 1918 roku w 20. galicyjskim pułku piechoty armii austro-węgierskiej na froncie rosyjskim, serbskim i włoskim.

Służba wojskowa w armii polskiej: od 31 października 1918 do listopada 1919 roku w 1. pułku strzelców podhalańskich w Nowym Sączu (w tym na froncie czes­kim i ukraińskim), potem do lutego 1922 roku jako sędzia wojskowy w 4. dywizji piechoty, następnie przeszedł do rezerwy.

Awanse oficerskie: podporucznik 1916, porucznik 1917, kapitan 1920.

Służba cywilna: w latach 1922-1939 pracował jako adwokat w Warszawie. Był przez pewien czas prezesem Związku Podhalan, napisał książkę wspomnieniową z czasów I wojny światowej pt. Milknące echa. Podczas kampanii wrześniowej 1939 roku walczył m.in. w obronie Brześcia nad Bugiem i dostał się do niewoli sowieckiej. Był jeńcem obozu w Starobielsku.

Odznaczony był m.in. Krzyżem Walecznych, Srebrnym Krzyżem Zasługi i Medalem Niepodległości.

Stan cywilny: żonaty z Janiną Krukierek, miał syna Andrzeja.

Zamordowany został przez NKWD na wiosnę 1940 w Charkowie i pochowany w zbio­rowych mogiłach na terenie podmiejskiego lasu Piatichatki.

13. Władysław Kiełbasa - podpułkownik służby stałej WP.
Urodził się 31 grudnia 1893 roku w Ptaszkowej jako syn Antoniego i Agaty Kogut. Organizacje niepodległościowe: członek konspiracji wojskowej w 20. galicyjskim pułku piechoty, należał do Organizacji „Wolność", czynny podczas przewrotu wojskowego w listopadzie 1918 roku na froncie włoskim (od 10 listopada dowodził I batalionem 20. pułku piechoty).

Szkoły: w latach 1906-1914 uczęszczał do ck Gimnazjum I w Nowym Sączu. Służba wojskowa w armii obcej: od października 1914 do listopada 1918 roku w 20. galicyjskim pułku piechoty armii austro-węgierskiej na froncie rosyjskim i włoskim. Służba wojskowa w armii polskiej: od 10 listopada 1918 do grudnia 1927 roku w 1. pułku strzelców podhalańskich w Nowym Sączu (w tym na froncie ukraińskim i bolszewickim w latach 1919-1920), następnie do stycznia 1932 roku w batalionie Korpusu Ochrony Pogranicza w Nowych Trokach (kwatermistrz), do lutego 1938 roku w 27. pułku piechoty w Częstochowie (dowódca batalionu), do sierpnia 1939 roku dowodził samodzielnym batalionem 73. pułku piechoty w Oświęcimiu. Podczas kampanii wrześniowej 1939 roku był zastępcą dowódcy 73. pułku piechoty na odcinku Mikołów - Tychy.

Awanse oficerskie: podporucznik 1916, porucznik 1918, kapitan 1922, major 1928, podpułkownik 1938.

Odznaczony był m.in. Orderem Wojennym Virtuti Militari V klasy (nr ?) i pośmiertnie Orderem Wojennym VM IV klasy (nr 11875), Orderem Odrodzenia Polski, dwukrotnie Krzyżem Walecznych, Złotym Krzyżem Zasługi i Medalem Niepodległości.

Stan cywilny: żonaty za Stefanią Pulit, miał syna Jerzego oraz córki Zofię i Marię. Zmarł 2 września 1939 roku w Mikołowie z ran odniesionych podczas walk w Wyrach i pochowany został na mikołowskim cmentarzu.

14. Edward Kocko - kapitan służby stałej WP.
Urodził się 15 października 1897 roku w Gorlicach jako syn Aleksandra i Wandy Gawrońskiej.

Organizacje niepodległościowe: należał do Organizacji „Wolność", czynny podczas przewrotu wojskowego w październiku 1918 roku w Tarnowie.

Szkoły: w latach 1909-1915 uczęszczał do ck Gimnazjum w Gorlicach (maturę zdał podczas urlopu w 1917 roku).

Służba wojskowa w armii obcej: od października 1915 do października 1918 roku w 20. galicyjskim pułku piechoty armii austro-węgierskiej.

Służba wojskowa w armii polskiej: od 31 października 1918 do czerwca 1920 roku w 1. pułku strzelców podhalańskich w Nowym Sączu (w tym na froncie ukraińskim i bolszewickim, gdzie został ranny), następnie do czerwca 1924 roku w 36. pułku piechoty w Warszawie (dowódca kompanii broni specjalnych), do sierpnia 1928 roku w 15. pułku piechoty w Dęblinie (dowódca kompanii ckm), następnie odesłany na leczenie gruźlicy płuc.

Awanse oficerskie: podporucznik 1918, porucznik 1921, kapitan 1924. Odznaczony był m.in. Medalem Pamiątkowym za Wojnę 1918-1921, Medalem Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości.

Stan cywilny: kawaler.

Zmarł 13 stycznia 1929 roku w Warszawie.

15. Władysław Kornaus - major dyplomowany służby stałej WP.
Urodził się 13 listopada 1889 roku w Pawęzowie jako syn Michała i Anny Bogacz. Organizacje niepodległościowe: należał do Drużyny Bartoszowych i Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół", członek konspiracji wojskowej w 20. galicyjskim pułku piechoty, współzałożyciel Organizacji „Wolność" w kwietniu 1918 roku i członek jej władz. Szkoły: w latach 1902-1910 uczęszczał do ck Gimnazjum II w Tarnowie.

Studia: na Wydziale Prawa UJ w latach 1910-1913 i na Akademii Handlowej w Krakowie, następnie w latach 1921-1923 w Wyższej Szkole Intendentury w Warszawie. Służba wojskowa w armii obcej: od października 1913 do października 1918 roku w 20. galicyjskim pułku piechoty.

Służba wojskowa w armii polskiej: od 31 października do grudnia 1918 roku w Intendenturze Dowództwa Okręgu Generalnego w Krakowie, a od lipca 1920 roku w Dowództwie Okręgu Generalnego w Łodzi, od września 1920 roku w batalionie zapasowym 14. pułku piechoty na froncie bolszewickim, do października 1921 roku w Intendenturze 6. Armii (kierownik referatu żywnościowego), do listopada 1923 roku w Wyższej Szkole Intendentury w Warszawie, do stycznia 1924 roku w DOG III w Grodnie, do marca 1929 roku w Kierownictwie Rejonu Intendentury w Wołkowysku, następnie do kwietnia 1932 roku w KRI w Katowicach, do grudnia 1932 roku w Intendenturze DOK w Krakowie, a potem w Centrali Zaopatrzenia Intendentury do grudnia 1935 roku, po czym przeszedł w stan spoczynku.

Awanse oficerskie: podporucznik 1915, porucznik 1917, kapitan 1922, major 1925. Służba cywilna: po przejściu w stan spoczynku od 1936 do 1939 roku prowadził pensjonat w Krynicy, a podczas okupacji niemieckiej sklep w Tarnowie. Działał w ZWZ, za co został aresztowany przez gestapo i zesłany do obozu koncentracyjnego w Oświęcimiu.

Odznaczony był m.in. Krzyżem Walecznych, Złotym Krzyżem Zasługi i Medalem Niepodległości.

Stan cywilny: żonaty z Heleną Starzewską, miał córki: Danutę i Krystynę. Zmarł 18 czerwca 1942 roku w obozie koncentracyjnym w Oświęcimiu.

16. Jerzy Kossowski - kapitan rezerwy WP, dziennikarz i literat.
Urodził się 18 lipca 1889,roku we Lwowie jako syn Zygmunta i Stefanii Tenbellich. Organizacje niepodległościowe: członek konspiracji wojskowej w 20. galicyjskim pułku piechoty, należał do Organizacji „Wolność", czynny podczas przewrotu wojskowego w październiku 1918 roku w Tarnowie.

Szkoły: ukończył gimnazjum we Lwowie.

Studia: prawo i historia sztuki.

Służba wojskowa w armii obcej: od sierpnia 1914 do października 1918 roku na froncie rosyjskim i włoskim.

Służba wojskowa w armii polskiej: od 31 października 1918 do grudnia 1920. Awanse oficerskie: podporucznik 1915, porucznik 1917, kapitan 1919.

Służba cywilna: był m.in. kierownikiem biura prasowego Zarządu Miasta Stołecznego Warszawy, członkiem zarządów Związku Literatów i Dziennikarzy oraz Artystów i Kompozytorów, opublikował m.in. Zielona kadra, Ceglany dom, Śmierć w słońcu i Ta krew nie plami, w 1936 roku wyemigrował do Brazylii. Podczas II wojny światowej służył w Polskich Siłach Zbrojnych na Zachodzie, w 1940 roku dostał się do niewoli niemieckiej we Francji, z której udało mu się zbiec. Po zakończeniu wojny został na emigracji.

Odznaczony był m.in. Krzyżem Walecznych, Złotym Krzyżem Zasługi i Medalem Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości.

Stan cywilny: żonaty z Julią Krzyżanowską.

Zmarł w czerwcu 1969 roku w Rio de Janeiro i tam został pochowany.

17. Władysław Kumor - podpułkownik służby stałej WP i dr praw.
Urodził się 2 stycznia 1895 roku w Zawadzie jako syn Wojciecha i Józefy Kumor. Organizacje niepodległościowe: członek konspiracji wojskowej w 20. galicyjskim pułku piechoty, należał do Organizacji „Wolność", czynny podczas przewrotu wojskowego w listopadzie 1918 roku na froncie włoskim.

Szkoły: w latach 1906-1914 uczęszczał do ck Gimnazjum I w Nowym Sączu. Studia: na Wydziale Prawa UJ w latach 1919-1922.

Służba wojskowa w armii obcej: od października 1914 do listopada 1918 roku w 20. galicyjskim pułku piechoty armii austro-węgierskiej na froncie rosyjskim i włoskim. Służba wojskowa w armii polskiej: od 10 listopada 1918 do 1921 roku w 1. pułku strzelców podhalańskich w Nowym Sączu (w tym na froncie ukraińskim i bolszewic­kim w latach 1919-1920), do 1925 roku służył w 5. pułku strzelców podhalańskich w Przemyślu, do sierpnia 1939 roku w Korpusie Oficerów Sądowych przy MSWojsk. w Warszawie. W czasie kampanii wrześniowej w 1939 roku dostał się do niewoli niemieckiej i przebywał w oflagu do 1945 roku.

Awanse oficerskie: podporucznik 1916, porucznik 1918, kapitan 1922, major 1924, podpułkownik 1938(?).

Służba cywilna: po powrocie z oflagu pracował w latach 1947-1960 jako radca prawny w warszawskich przedsiębiorstwach budowlanych.

Odznaczony był m.in. Orderem Wojennym Virtuti Militari V klasy (nr 1869), Krzyżem Walecznych, Złotym Krzyżem Zasługi, Medalem Pamiątkowym za Wojnę 1918-1921, Medalem Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości.

Stan cywilny: żonaty z Elżbietą Klassą-Brunicką, nie miał dzieci.

Zmarł 12 października 1965 roku w Warszawie i pochowany został na jednym z tamtejszych cmentarzy.

18. Stefan Kuziel - kapitan rezerwy WP, dr praw i adwokat.
Urodził się 17 kwietnia 1897 roku w Zaborowie jako syn Jana i Zofii Gąsior. Organizacje niepodległościowe: należał do konspiracji wojskowej w 20. galicyjskim pułku piechoty i do Organizacji „Wolność", czynny podczas przewrotu wojskowego w listopadzie 1918 roku na froncie włoskim (od 10 listopada dowodził 1. kompanią I batalionu 20. pułku piechoty).

Szkoły: w latach 1907-1915 uczęszczał do Gimnazjum św. Anny w Krakowie. Studia: na Wydziale Prawa UJ w latach 1921-1924, doktorat w 1929 roku.

Służba wojskowa w armii obcej: od października 1915 do listopada 1918 roku w 20. galicyjskim pułku piechoty armii austro-węgierskiej na froncie rosyjskim i włoskim.

Służba wojskowa w armii polskiej: od 10 listopada 1918 do 1924 roku w 1. pułku strzelców podhalańskich w Nowym Sączu (w tym na froncie czeskim i bolszewickim w latach 1918-1920), do 1927 roku był w Wojskowym Sądzie Rejonowym w Bielsku, następnie do 1931 roku ponownie w 1. psp, po czym przeszedł w stan spoczynku. Podczas kampanii wrześniowej 1939 roku zmobilizowany został do kompanii gospodarczej 1. psp i w trakcie walk dostał się do niewoli sowieckiej. Był jeńcem obozów w Starobielsku i Kozielsku.

Awanse oficerskie: podporucznik 1917, porucznik 1919, kapitan 1924.

Służba cywilna: w latach 1931-1934 pracował jako adwokat w Krakowie, a następnie w latach 1935-1939 jako adwokat w Starym Sączu.

Odznaczony był m.in. Medalem Pamiątkowym za Wojnę 1918-1921, Medalem Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości.

Stan cywilny: żonaty.

Zamordowany został przez NKWD w kwietniu 1940 roku w Katyniu.

19. Ludwik Maciejowski - podpułkownik służby stałej WP.
Urodził się 26 listopada 1883 roku w Grybowie jako syn Antoniego i Julii Kuźniar. Organizacje niepodległościowe: w latach 1913-1914 należał do Drużyn Bartoszowych, członek konspiracji wojskowej w 20. galicyjskim pułku piechoty i Organizacji „Wolność", czynny podczas przewrotu wojskowego w październiku 1918 roku w Tarnowie (od 31 października dowódca dworca kolejowego tamże).

Szkoły: w latach 1895-1898 uczęszczał do szkoły wydziałowej w Sokalu, a latach 1898-1902 do Seminarium Nauczycielskiego tamże.

Służba cywilna: w latach 1902-1904 i 1905-1914 był nauczycielem w Bełzie, Rzuchowie i Dębnie.

Służba wojskowa w armii obcej: od paź­dziernika 1904 do września 1905 roku, a potem od sierpnia 1914 do października 1918 roku w 20. galicyjskim pułku piechoty armii austro-węgierskiej na froncie serbskim i włoskim.

Służba wojskowa w armii polskiej: od 31 października 1918 do maja 1925 roku w 1. pułku strzelców podhalańskich w Nowym Sączu (w tym na froncie czeskim, ukraińskim i bolszewickim w latach 1918-1920), następnie do października 1926 roku w 71. pułku piechoty w Zambrowie, a potem do stycznia 1929 roku w 45. pułku piechoty w Równem (zastępca dowódcy pułku), do grudnia 1931 roku w 25. pułku piechoty w Piotrkowie Trybunalskim (dowódca pułku). Po przejściu w 1932 roku w stan spoczynku zamieszkał jako osadnik wojskowy w Kolonii Dworzec (Gmi­na Stepań, powiat Kostopol, województwo wołyńskie). Podczas kampanii wrześniowej 1939 roku bez przydziału wojskowego. Dostał się do niewoli sowieckiej. Był jeńcem obozu w Starobielsku.

Awanse oficerskie: podporucznik 1912, porucznik 1915, kapitan 1919, major 1922, podpułkownik 1924.

Odznaczony był m.in. Orderem Wojennym Virtuti Militari V klasy (nr 0279), dwukrotnie Krzyżem Walecznych, Złotym Krzyżem Zasługi i Medalem Pamiątkowym za Wojnę 1918-1921.

Stan cywilny: żonaty z Bronisławą Świtalską, miał trzy córki: Marię, Stanisławę i Helenę oraz dwóch synów: Bolesława i Bronisława.

Zamordowany został przez NKWD w kwietniu 1940 roku w Charkowie i pochowany w zbiorowych dołach na terenie podmiejskiego lasku Piatichatki.

część II