BOHATEROWIE ORGANIZACJI „WOLNOŚĆ" I ICH PÓŹNIEJSZE LOSY cz. II

W poprzednim numerze ,.Almanachu Sądeckiego" zamieściłem część pierwszą tego artykułu, który w porządku alfabetycznym przedstawia biogramy tych oficerów - Polaków z ówczesnego 20. galicyjskiego pułku piechoty, którzy (w latach 1917-1918) odegrali czołową rolę w działalności niepodległościowej prowadzonej czy to na froncie włoskim, czy w kraju przez konspiracyjną Organizację "Wolność".

***

20. Władysław Małysa - porucznik rezerwy WP i komisarz Policji Państwowej. 
Urodził się 29 kwietnia 1891 roku w Lutoryżu jako syn Jakuba i Wiktorii Płonki.

Organizacje niepodległościowe: członek konspiracji wojskowej w 20. galicyjskim pułku piechoty, członek Organizacji „Wolność", czynny podczas przewrotu wojskowego w październiku 1918 roku w Tarnowie (po przejęciu władzy w garnizonie dowódca oddziału policji wojskowej).

Szkoły: w latach 1903-1911 ukończył gimnazjum z maturą.

Studia: w latach 1922-1926 na Wydziale Prawa USB w Wilnie.

Służba wojskowa w armii obcej: od października 1911 do marca 1912 roku w 13. galicyjskim pułku piechoty, odroczony z powodu inwalidztwa, od lipca 1915 do października 1918 roku w 20. galicyjskim pułku piechoty m. in. na froncie rosyjskim i włoskim, a pod koniec I wojny światowej w batalionie zapasowym 20 galicyjskiego pułku piechoty w Tarnowie.

Służba w armii polskiej: od sierpnia 1914 do czerwca 1915 roku w II Brygadzie Legionów Polskich na froncie rosyjskim w Karpatach i na Bukowinie, od 31 października 1918 do lutego 1919 roku w 1. pułku strzelców podhalańskich w Nowym Sączu, następnie od czerwca 1919 do września 1919 roku w 2. pułku strzelców podhalańskich, później w Ekspozyturze d/s Inwalidów w Sanoku, w czerwcu 1920 roku przeszedł do rezerwy.

Awanse oficerskie: chorąży 1915, podporucznik 1917, porucznik 1924.

Służba cywilna: od 1921 do 1926 roku pracował w Białymstoku, jednocześnie studiując prawo na Uniwersytecie Stefana Batorego w Wilnie. Po ukończeniu studiów rozpoczął pracę w Policji Państwowej najpierw w Poznaniu, a od 1934 do 1939 roku w Brześciu nad Bugiem. Podczas kampanii wrześniowej 1939 roku uniknął niewoli sowieckiej i niemieckiej. Przedostał się w okolice Skawiny, gdzie się ukrywał podczas okupacji do 1945 roku. Po zakończeniu II wojny światowej był przez pewien czas zarządcą PGR pod Tczewem, następnie radcą prawnym w Gdańsku, a od 1952 roku w Warszawie.

Odznaczony był m.in. Medalem Niepodległości i Medalem Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości.

Stan cywilny: żonaty z Heleną Libling, miał synów Władysława i Andrzeja. Zmarł 1 czerwca 1969 roku w Warszawie pod przybranym nazwiskiem Stadnicki i pochowany został na Cmentarzu Mokotowskim.

21. Stanisław Mężyk - kapitan służby stałej WP.
Urodził się 1 marca 1892 roku w Olszanie jako syn Władysława i Józefy Kozłowskiej.

Organizacje niepodległościowe: członek organizacji „Wolność", czynny podczas przewrotu wojskowego na froncie włoskim w listopadzie 1918 roku (po przejęciu władzy w pułku dowódca jego taborów).

Szkoły: przez pewien czas był uczniem I Gimnazjum w Nowym Sączu.

Służba wojskowa w armii obcej: od sierpnia 1914 do listopada 1918 roku na froncie rosyjskim i włoskim w 20. galicyjskim pułku piechoty.

Służba w armii polskiej: od 13 listopada 1918 do maja 1921 roku w 1. pułku strzelców podhalańskich w Nowym Sączu (w tym na froncie bolszewickim w 1920 roku jako dowódca taborów 1. psp, a później 1. dywizji piechoty górskiej), do 1927 roku w 5. dyonie taborów w Krakowie (dowódca szwadronu), do 1934 roku w Wydziale Mobilizacyjnym Dowództwa Okręgu Korpusu nr V w Krakowie (był m. in. dowódcą szkoły podoficerskiej i instruktorem jazdy konnej), następnie w DOK nr VIII w Toruniu (zastępca szefa taborów), podczas kampanii wrześniowej 1939 roku dostał się do niewoli sowieckiej i był jeńcem obozu w Kozielsku.

Awanse oficerskie: podporucznik 1919, porucznik 1922, kapitan 1923.

Odznaczony był m. in. Srebrnym Krzyżem Zasługi, Medalem Niepodległości, Medalem Pamiątkowym za Wojnę 1918-1921 i medalem Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości.

Stan cywilny: kawaler.

Zamordowany został przez NKWD w Katyniu 17 kwietnia 1940 roku.

22. Antoni Miodoński - ksiądz dziekan i pułkownik WP.
Urodził się 26 marca 1889 roku w Żywcu jako syn Wincentego i Karoliny Molińskiej.

Organizacje niepodległościowe: członek Organizacji „Wolność", czynny podczas przewrotu wojskowego na froncie włoskim w listopadzie 1918 roku.

Szkoły: w latach 1900-1908 Gimnazjum w Wadowicach. Studia: na Wydziale Teologicznym UJ w latach 1908-1912.

Służba cywilna: wikariusz w Paszkówce i katecheta w Pobiedrze koło Skawiny do marca 1915 roku.

Służba wojskowa w armii obcej: od kwietnia 1915 do sierpnia 1916 roku kapelan 56. pułku piechoty na froncie rosyjskim, gdzie dostał się do niewoli, w której przebywał do maja 1917 roku, następnie w obozie dla inwalidów Habel w Danii do grudnia 1917 roku, potem w szpitalu w Wiedniu do lutego 1918 roku, póź­niej w 20. galicyjskim pułku piechoty na froncie włoskim do 12 listopada 1918 roku.

Służba w armii polskiej: od 13 listopada 1918 do marca 1920 roku w 1. pułku strzelców podhalańskich (współtwórca Uniwersytetu Żołnierskiego w Nowym Sączu), następnie do grudnia 1921 roku w 1. Dywizji Piechoty Górskiej, od stycznia 1922 do sierpnia 1939 roku był kierownikiem Rejonu Duszpasterstwa Katolickiego i proboszczem w Bielsku, po kampanii wrześniowej 1939 roku w Pol­skich Siłach Zbrojnych na Zachodzie jako szef służby duszpasterskiej 3. Brygady Kadrowej Strzelców, po zakończeniu II wojny światowej powrócił do Polski. Awanse oficerskie: kapelan (kapitan) 1918, starszy kapelan (major) 1920, proboszcz (podpułkownik) 1930, dziekan (pułkownik) 1938(?).

Odznaczony był m, in, dwukrotnie Krzyżem Walecznych, Złotym Krzyżem Zasługi, Medalem Pamiątkowym za Wojnę 1918-1921, Medalem Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości, Złotym Krzyżem „Pro Ecclesia et Pontifice".

Zmarł 4 lutego 1949 roku w Żywcu i pochowany został na miejscowym cmentarzu.

23. Leopold Muller - podpułkownik dyplomowany WP.
Urodził się 2 stycznia 1892 roku w Nowym Sączu jako syn Leopolda i Karoliny Schmidt.

Organizacje niepodległościowe: należał do Organizacji „Wolność", czynny podczas przewrotu wojskowego w październiku 1918 roku w Tarnowie (po przejęciu władzy w garnizonie szef oddziału rachunkowego w batalionie zapasowym 20. pułku piechoty).

Szkoły: w latach 1902-1906 uczęszczał do ck Gimnazjum we Lwowie, a następnie w latach 1906-1910 do Szkoły Kadetów Piechoty tamże.

Studia: w Wyższej Szkole Wojennej w Warszawie w latach 1919-1921.

Służba wojskowa w armii obcej: od lipca 1910 do października 1918 roku w 20. galicyjskim pułku piechoty armii austro-węgierskiej (w tym od grudnia 1914 do maja 1918 roku w niewoli rosyjskiej).

Służba w armii polskiej: od 31 października 1918 do marca 1919 roku w 1. pułku strzelców podhalańskich w Nowym Sączu (jako dowódca kompanii tłumił rozruchy komunistyczne w Tarnobrzeskiem i był na froncie czeskim), do września 1922 roku w Oddziale I Ministerstwa Spraw Wojskowych w Warszawie, do września 1923 roku w Biurze Ścisłej Rady Wojennej tamże, do lipca 1925 roku w 4. dywizji piechoty w Toruniu (szef sztabu), do marca 1928 roku w Wydziale Wyszkolenia i Szkolnictwa MSWojsk., do grudnia 1929 roku w 55. pułku piechoty w Lesznie (zastępca dowódcy pułku), do października 1931 roku wykładowca w Wyższej Szkole Wojennej w Warszawie, do lutego 1935 roku Naczelnik Samodzielnego Wydziału Wojskowego w Ministerstwie Rolnictwa.

Awanse oficerskie: chorąży 1910, podporucznik 1913, porucznik 1918, kapitan 1919, major 1922, podpułkownik 1924.

Odznaczony był m. in. Orderem Odrodzenia Polski, Medalem Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości, Gwiazdą Górnośląską.

Stan cywilny: żonaty z Łobodzińską. Zmarł 18 lutego 1935 roku w Warszawie.

24. Wojciech Piasecki - pułkownik służby stałej WP.
Urodził się 10 lipca 1886 roku w Podwysokim jako syn Kazimierza i Adalberty Loeffler.

Organizacje niepodległościowe: członek organizacji „Wolność", czynny podczas przewrotu wojskowego w październiku 1918 roku w Tarnowie (po przejęciu władzy w garnizonie - w sztabie batalionu zapasowego 20. pułku piechoty).

Szkoły: 1897/98 uczęszczał do Gimnazjum we Lwowie, w latach 1898­1902 uczył się w Wojskowej Niższej Szkole Realnej w Koszycach, 1902/3 w Wojskowej Wyższej Szkole Realnej w Hranicach, następnie w latach 1903-1906 w Szkole Kadetów Piechoty we Lwowie.

Służba wojskowa w armii obcej: od września 1906 do lipca 1914 roku w 20. galicyjskim pułku piechoty (w garnizonie sądeckim oraz w Bośni), następnie do grudnia 1916 roku w dalmatyńskim pułku strzelców (dowódca kompanii na froncie serbskim i włoskim), od stycznia do sierpnia 1917 roku w 3. pułku piechoty Legionów Polskich (instruktor; a później dowódca II batalionu w Zambrowie i Zegrzu), od września 1917 do lutego 1918 roku w 20. galicyjskim pułku piechoty (dowódca kompanii na froncie włoskim), następnie do sierpnia 1918 roku przy 48. węgierskim pułku piechoty (dowódca batalionu złożonego z b. legionistów), od września do października 1918 roku w batalionie zapasowym 20. galicyjskiego pułku piechoty w Tarnowie.

Służba w armii polskiej: od 31 października 1918 do grudnia 1920 roku w 1. pułku strzelców podhalańskich w Nowym Sączu (w tym na froncie ukraińskim w obronie Lwowa 1918/1919 i na froncie bolszewickim jako dowódca III batalionu), do listopada 1921 w Centrum Wyszkolenia Dowództwa Okręgu Korpusu nr V w Krakowie (wykładowca taktyki), później do maja 1922 roku w 2. pułku strzelców podhalańskich w Sanoku i do grudnia 1922 roku w 5. psp w Przemyślu (dowódca batalionu), w latach 1923-1927 w 6. psp w Stryju (zastępca dowódcy), następnie od kwietnia 1927 do marca 1929 roku w 17. pułku piechoty w Rzeszowie (dowódca pułku), do 1935 roku w Dowództwie Okręgu Korpusu nr IV w Łodzi (inspektor ds. uzupełnień), kiedy to przeszedł w stan spoczynku. Podczas kampanii wrześniowej 1939 roku pozostał bez przydziału wojskowego. Podczas okupacji niemieckiej czynny w konspiracji wojskowej (członek sztabu ZWZ w Nowym Sączu), aresztowany przez gestapo w marcu 1941 roku, wywieziony został do obozu koncentracyjnego w Oświęcimiu.

Awanse oficerskie: podporucznik 1909, porucznik 1913, kapitan 1916, major 1919, podpułkownik 1922, pułkownik 1928.

Odznaczony był m. in. Orderem Wojennym Virtuti Militari V klasy (nr 4984), dwukrotnie Krzyżem Walecznych, Złotym Krzyżem Zasługi, Medalem Pamiątkowym za Wojnę 1918-1921 i Odznaką Honorową „Orlęta".

Stan cywilny: żonaty z Marią Smołuch, miał córki: Stanisławę i Janinę oraz syna Adama.

Zamordowany przez Niemców w obozie koncentracyjnym w Oświęcimiu 10 sierpnia 1941 roku.

25. Stanisław Plappert - podpułkownik służby stałej WP.
Urodził się 25 kwietnia 1888 roku w Krakowie jako syn Antoniego i Felicji Cieszyńskiej.

Organizacje niepodległościowe: członek Organizacji „Wolność", czynny podczas przewrotu wojskowego na froncie włoskim w listopadzie 1918 roku (po przejęciu władzy w pułku jego dowódca).

Szkoły: w latach 1900-1904 uczęszczał do szkoły realnej w Krakowie, później do Szkoły Kadetów Piechoty w Łobzowie, którą ukończył w 1909 roku. Służba wojskowa w armii obcej: od sierpnia 1909 do listopada 1918 roku w 20. galicyjskim pułku piechoty (w tym na froncie rosyjskim od sierpnia do września 1914 roku, ranny dostał się do niewoli, przebywał w Petropawłowsku za Uralem, potem w Omsku, skąd zbiegł w czerwcu 1918 roku, następnie na froncie włoskim od lipca do 12 listopada 1918 roku).

Służba w armii polskiej: od 13 listopada 1918 do maja 1919 roku w 1. pułku strzelców podhalańskich w Nowym Sączu (adiutant pułku), do kwietnia 1921 roku w Departamencie I Ministerstwa Spraw Wojskowych, do listopada 1924 roku ponownie w 1. pułku strzelców podhalańskich (dowódca batalionu sztabowego), do czerwca 1929 roku w Dowództwie Okręgu Korpusu nr V w Krakowie, po czym przeszedł w stan spoczynku.

Awanse oficerskie: podporucznik 1912, porucznik 1915, kapitan 1919, major 1920, podpułkownik 1926.

Służba cywilna: w latach 1929-1933 pracował w biurze technicznym, następnie od maja 1933 do sierpnia 1951 roku w krakowskiej Kasie Chorych przemianowanej niebawem na Ubezpieczalnię Społeczną (kierownik Wydziału Administracyjno-Gospodarczego).

Działalność społeczna: od 1934 roku członek komitetu organizacyjnego, a od czerwca 1937 roku aż do wybuchu II wojny światowej sekretarz generalny „Związku Organizacji Wolność i Uczestników Walk o Niepodległość w formacjach byłej armii austriackiej" (podczas okupacji niemieckiej uratował archiwum tego stowarzyszenia, a przez lata terroru komunistycznego przechowywał je aż do swej śmierci), w latach 1934-1949 działał w Krakowskim Ochotniczym Towarzystwie Ratunkowym, pełniąc w nim funkcję prezesa od ; 1942 do 1949 roku, działał także w PCK będąc wiceprezesem oddziału krakowskiego od 1936 roku, podczas okupacji niemieckiej był członkiem Obywatelskiego Komitetu Pomocy, należał do Straży Obywatelskiej, kierował Patronatem Opieki nad Więźniami przy Radzie Głównej Opiekuńczej, w związku z tą działalnością został aresztowany przez gestapo i przebywał w więzieniu na Montelupich od maja do lipca 1941 roku, po zakończeniu II wojny światowej napisał na życzenie ZG PCK „Dzieje Ubezpieczalni Społecznej w Krakowie w dobie okupacji 1939-1944" (rękopis w PAN w Warszawie).

Odznaczony był m. in. Orderem Odrodzenia Polski i Medalem Niepodległości.

Stan cywilny: żonaty z Kazimierą Bergman, miał córkę Zofię.

Zmarł 2 marca 1956 roku w Krakowie i pochowany został na Cmentarzu Rakowickim.

26. Roman Pollak - kapitan rezerwy WP, historyk literatury i edytor.
Urodził się 31 lipca 1886 roku w Jeleśni jako syn Teodora i Eufemii Szczurkiewicz. Organizacje niepodległościowe: członek Organizacji „Wolność", czynny podczas przewrotu wojskowego w październiku 1918 roku w Tarnowie (po przejęciu władzy w garnizonie - w sztabie batalionu zapasowego 20. pułku piechoty). Szkoły: w latach 1897-1905 uczęszczał do ck Gimnazjum im. Arcyksiężnej Elżbiety w Samborze (matura z odznaczeniem, stypendysta funduszu Samuela Głowińskiego).

Studia: w latach 1905-1909 filologia polska na UJ.

Służba wojskowa w armii obcej: od października 1910 do września 1911 roku w 13. galicyjskim pułku piechoty w Krakowie, od sierpnia 1914 do marca 1916 roku na froncie rosyjskim, serbskim i włoskim w 20. galicyjskim pułku piechoty, następnie do marca 1917 roku w batalionie zapasowym poza frontem, potem na froncie wołyńskim i podkarpackim, od września 1918 roku w batalionie zapasowym 20. galicyjskiego pułku piechoty w Tarnowie.

Służba w armii polskiej: od 31 października 1918 do marca 1919 roku w 1. pułku strzelców podhalańskich (m. in. adiutant I batalionu na froncie spiskim i współorganizator Uniwersytetu Żołnierskiego w Nowym Sączu), od sierpnia do grudnia 1920 roku w Szkole Podchorążych Piechoty w Bydgoszczy (wykładowca). Awanse oficerskie: chorąży 1914, podporucznik 1915, porucznik 1917, kapitan 1924.

Służba cywilna: od czerwca do września 1910 roku nauczyciel gimnazjalny w Gorlicach, potem od października 1911 do lipca 1914 roku nauczyciel w Prywatnym Gimnazjum Realnym w Orłowej (Śląsk Cieszyński), następnie od kwietnia 1919 do czerwca 1923 roku nauczyciel w Gimnazjum św. Marii Magdaleny w Poznaniu, później do 1926 roku wykładowca języka polskiego na Uniwersytecie w Rzymie, po powrocie do Polski do września 1939 roku wykładowca na Uniwersytecie w Poznaniu, podczas okupacji niemieckiej przeniósł się do Warszawy, gdzie zaangażował się w tajne nauczanie przez stworzenie Uniwersytetu Ziem Zachodnich, którego był rektorem w latach 1943-1944, po zakończeniu II wojny światowej powrócił do Poznania i ponownie pracował na tamtejszym Uniwersytecie aż do 1960 roku, kiedy przeszedł na emeryturę. Wypromował ponad 300 magistrów i kilkunastu doktorów, opublikował ponad 500 pozycji, przyczynił się do powstania Polskiego Instytutu Kulturalnego w Turynie. Zasiadał w radach naukowych, organach rzeczoznawczych i komitetach redakcyjnych.

Działalność społeczna: w wielu stowarzyszeniach o charakterze naukowym i literackim.

Stopnie naukowe: magisterium 1909, doktorat 1917, habilitacja 1922, profesura 1933.

Odznaczony był m. in. Orderem Odrodzenia Polski, Orderem Corona d'Italia i Złotym Wawrzynem Akademickim Polskiej Akademii Literatury.

Stan cywilny: żonaty ze Stanisławą Szczurkiewicz, miał córkę Marię i syna Lecha. Zmarł 23 lutego 1972 roku w Poznaniu i pochowany został na cmentarzu Junikowskim.

27. Kazimierz Putek - pułkownik dyplomowany WP, dr praw.
Urodził się 22 lutego 1891 roku w Krakowie jako syn Wincentego i Tekli Kufter. Organizacje niepodległościowe: w latach 1913-1914 był zastępcą komendanta Związku Strzeleckiego w Libiążu, członek Organizacji „Wolność", czynny podczas przewrotu wojskowego na froncie włoskim w listopadzie 1918 roku (po przejęciu władzy w pułku dowódca I batalionu karabinierów maszynowych), podczas II wojny światowej w latach 1939-1945 w ZWZ-AK (m. in. komendant Podokręgu AK - Rzeszów).

Szkoły: w latach 1901-1909 uczęszczał do ck Gimnazjum IV w Krakowie.

Studia: na Wydziale Prawa UJ w latach 1910-1914, w 1922 uzyskał tamże i tytuł doktora praw, następnie w latach 1922-1924 studiował w Wyższej Szkole Wojennej w Warszawie.

Służba wojskowa w armii obcej: od października 1909 do września 1910 roku w 13. galicyjskim pułku piechoty, od sierpnia 191.4 do listopada 1918 roku w 20. galicyjskim pułku piechoty na froncie serbskim, rosyjskim i włoskim.

Służba w armii polskiej: od listopada 1918 do kwietnia 1919 roku wziął udział w walkach o Lwów i na froncie ukraińskim w Małopolsce Wschodniej (dowódca samodzielnego batalionu w grupie płk. Wł. Sikorskiego), ranny pod Stawczanami, od września 1920 do maja 1921 szef sekcji personalnej w 3. Armii, do kwietnia 1922 starszy referent przy Najwyższej Wojskowej Komisji Opiniującej przy Naczelnym Wodzu, do października 1922 kierownik referatu w Wojskowym Instytucie Naukowo-Wydawniczym, do września 1924 w Wyższej Szkole Wojennej w Warszawie, do stycznia 1927 w Dowództwie Okręgu Korpusu nr IV w Łodzi (m. in. zastępca szefa sztabu), do sierpnia 1932 w 40. pułku piechoty we Lwowie (m. in. zastępca dowódcy pułku), do września 1935 w Powiatowej Komendzie Uzupełnień w Miechowie (komendant), a do sierpnia 1938 w PKU w Krakowie (komendant), następnie w 40. pułku piechoty we Lwowie, podczas kampanii wrześniowej 1939 roku uniknął niewoli niemieckiej i sowieckiej i przystąpił do konspiracji wojskowej, w latach 1941-1943 był szefem sztabu w Komendzie Okręgu ZWZ-AK Kraków, od kwietnia 1943 do grudnia 1944 roku był komendantem Podokręgu AK w Rzeszowie i dowodził akcją „Burza" na Rzeszowszczyźnie, aresztowany przez NKWD 12 grudnia 1944 roku przebywał w więzieniu do stycznia 1945 roku i ponownie aresztowany w lutym, zwolniony został w listopadzie 1945 roku, działał w Komisji Likwidacyjnej Armii Krajowej w Krakowie.

Awanse oficerskie: podporucznik 1914, porucznik 1915, kapitan 1919, major 1922, podpułkownik 1925, pułkownik 1943(?).

Odznaczony był m. in. Orderem Wojennym Virtuti Militari V klasy (nr 5140), trzykrotnie Krzyżem Walecznych, dwukrotnie Złotym Krzyżem Zasługi, Medalem Niepodległości, Medalem Pamiątkowym za Wojnę 1918-1921 i Medalem Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości.

Stan cywilny: kawaler

Zmarł 27 lutego 1949 roku w Krakowie i pochowany został na cmentarzu podgórskim.

28. Witold Rybakiewicz - kapitan rezerwy WP, magister praw.
Urodził się 30 marca 1894 roku w Bochni jako syn Bolesława i Honoraty Zarzyckiej.

Organizacje niepodległościowe: członek Organizacji „Wolność", czynny podczas przewrotu wojskowego w listopadzie 1918 roku na froncie włoskim (po przejęciu władzy w pułku dowódca 2. kompanii I batalionu).

Szkoły: w latach 1905-1908 uczęszczał do ck Gimnazjum I w Nowym Sączu, a następnie w latach 1908-1913 do ck Gimnazjum II tamże.

Studia: na Wydziale Prawa UJ w latach 1921-1924.

Służba wojskowa w armii obcej: od października 1913 do lipca 1914 roku w szkole oficerów rezerwy, podczas I wojny światowej, od sierpnia 1914 do listopada 1918 roku w 20. galicyjskim pułku piechoty na froncie rosyjskim i włoskim.

Służba w armii polskiej: od listopada 1918 do grudnia 1920 roku 1. pułku strzelców podhalańskich (w tym na froncie czeskim 1918/19 i na froncie bolszewickim w 1920 roku), następnie przeszedł do rezerwy. Podczas kampanii wrześniowej 1939 roku znalazł się w ośrodku zapasowym 21. dywizji piechoty górskiej w Brzeżanach i dostał się do niewoli sowieckiej 19 września w Tłumaczu. Był jeńcem obozu w Kozielsku.

Awanse oficerskie: podporucznik 1916, porucznik 1919, kapitan 1924(?). Służba cywilna: po przejściu do rezerwy pracował m. in. w Państwowym Zakładzie Ubezpieczeń Wzajemnych w Tarnowie.

Odznaczony był m. in. Medalem Niepodległości, Medalem Pamiątkowym za Wojnę 1918-1921 i Medalem Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości.

Stan cywilny: kawaler.

Został zamordowany przez NKWD w Katyniu w kwietniu 1940 roku.

29. Klaudiusz Skwarczek-Nowogrodzki - kapitan służby stałej WP.
Urodził się 15 stycznia 1891 roku w Starym Sączu jako syn Ferdynanda Skwarczka i Klaudii Nowogrodzkiej.

Organizacje niepodległościowe: członek Organizacji „Wolność", czynny podczas przewrotu wojskowego 30 października 1918 roku w Tarnowie (po przejęciu władzy w garnizonie dowódca 2. kompanii batalionu zapasowego 20. pułku piechoty).

Szkoły: od 1898 roku uczęszczał do k.u.k. Erziehungs-Institut fur Officiers­Sohne w Hirtenbergu, w latach 1901­1905 do Wojskowej Niższej Szkoły Realnej w Krakowie, egzamin inteligencyjny zdał w 1911 roku.

Służba wojskowa w armii obcej: od października 1913 do lipca 1914 w szkole dla oficerów rezerwy, podczas I wojny światowej od sierpnia do października 1914 roku w 20. galicyjskim pułku piechoty na froncie rosyjskim, gdzie został ciężko ranny i pozostawał w leczeniu, od marca do lipca 1916 roku w batalionie zapasowym 20. pp, następnie do grudnia tegoż roku na froncie rosyjskim, do sierpnia 1917 ponownie wleczeniu, do października 1917 roku w batalionie zapasowym 20. pp, do maja 1918 roku w Szkole dla Inwalidów w Krakowie, do października 1918 roku w batalionie zapasowym 20. galicyjskiego pułku piechoty w Tarnowie.

Służba w armii polskiej: od 31 października 1918 do sierpnia 1921 roku w 1. pułku strzelców podhalańskich w Nowym Sączu (m. in. dowódca kompanii zapasowej, kompanii rekonwalescentów, oficer prowiantowy, referent ds. pośrednictwa pracy przy pułku), następnie do sierpnia 1922 roku w 8. batalionie celnym, do sierpnia 1928 roku w 6. pułku strzelców podhalańskich w Samborze (m. in. referent mobilizacyjny, dowódca kompanii, oficer d/s materiałowych), potem w sztabie Dowództwa Okręgu Korpusu nr X w Przemyślu (m. in. kierownik kancelarii Wydziału Mobilizacyjnego), aż do września 1939 roku, kiedy to dostał się do niewoli sowieckiej i był jeńcem obozu w Starobielsku.

Awanse oficerskie: podporucznik 1914, porucznik 1916, kapitan 1924.

Odznaczony był m.in. Srebrnym Krzyżem Zasługi, Medalem Pamiątkowym za Wojnę 1918-1921, Medalem Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości, Brą­zowym Medalem za Długoletnią Służbę i Krzyżem Kampanii Wrześniowej 1939.

Stan cywilny: żonaty z Marią Damaszką, miał trzy córki: Janinę, Krystynę i Wandę.

Zamordowany został przez NKWD na wiosnę 1940 roku w Charkowie i pochowany w zbiorowej mogile na terenie podmiejskiego lasku Piatichatki.

30. Stanisław Sosin - major służby stałej WP, dr filozofii.
Urodził się 7 kwietnia 1892 roku w Sygneczowie jako syn Jana i Marianny Batko. Organizacje niepodległościowe: członek Organizacji „Wolność", czynny podczas przewrotu wojskowego 30 października 1918 roku w Tarnowie (po przejęciu władzy w garnizonie dowódca 3. kompa­nii batalionu zapasowego 20. pułku piechoty).

Szkoły: w latach 1904-1912 uczęszczał do ck Gimnazjum św. Anny w Krakowie.

Studia: studiował filozofię na UJ w latach 1912-1913 oraz 1921­1923.

Służba wojskowa w armii obcej: od października 1913 do lipca 1914 roku w szkole dla oficerów rezerwy, podczas I wojny światowej od sierpnia 1914 do stycznia 1916 roku w 20. galicyjskim pułku piechoty na froncie rosyjskim, ciężko ranny dostał się do niewoli, przebywał w Carycynie do czerwca 1918 roku, następnie w batalionie zapasowym 20 galicyjskiego pułku piechoty w Tarnowie.

Służba w armii polskiej: od 31 października 1918 do grudnia 1920 roku w 1. pułku strzelców podhalańskich w Nowym Sączu (w tym na froncie bolszewickim od czerwca do sierpnia 1920 roku jako dowódca kompanii, kiedy to został ciężko ranny), od stycznia 1921 do maja 1923 roku w związku z kontynuacją studiów uniwersyteckich w dyspozycji 20. pułku piechoty w Krakowie, następnie wykładowca w Korpusie Kadetów nr 2 w Modlinie (1923-1926), Chełmie (1926­1936) i Rawiczu (1936-1938), do sierpnia 1939 roku w Wojskowym Instytucie Naukowo-Oświatowym w Warszawie, podczas kampanii wrześniowej ewakuowany pod Tarnopol, internowany przez władze rumuńskie w obozie w Osnek Mari od 17 września 1939 do lutego 1940 roku, następnie do czerwca 1940 roku w dyspozycji MSWojsk. we Francji, do lipca 1941 roku w Oddziale V Sztabu Naczelnego Wodza w Wielkiej Brytanii, do czerwca 1942 roku kierownik Kursu Gimnazjalnego w Glasgow, do lipca 1943 roku wykładowca w Państwowym Liceum Handlowym i Liceum Ogólnokształcącym w Glasgow, do lutego 1946 roku dyrektor Lotniczej Szkoły Technicznej w Halton.

Awanse oficerskie: podporucznik 1915, porucznik 1918, kapitan 1922, major 1943 (?).

Służba cywilna: od marca 1946 do września 1950 w bibliotece Politechniki Gdańskiej, następnie aż do przejścia na emeryturę w październiku 1961 roku w Wyższej Szkole Pedagogicznej w Gdańsku (m. in. wykładowca, a później dziekan Wydziału Humanistycznego).

Odznaczony był m. in. Orderem Odrodzenia Polski, Krzyżem Walecznych, Srebrnym Krzyżem Zasługi, Medalem Niepodległości, Medalem Pamiątkowym za Wojnę 1918-1921, Medalem Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości i Medalem Lotniczym.

Stan cywilny: żonaty ze Stefanią Herbert, miał czworo dzieci: Tadeusza, Bolesława, Krystynę i Kazimierza.

Zmarł 26 grudnia 1966 roku w Chelmsford (w Anglii) i pochowany został na miejscowym cmentarzu.

31. Kazimierz Trzciński - kapitan służby stałej WP.
Urodził się 9 września 1893 roku w Jezupolu jako syn Józefa i Olgi Misiuvini.

Organizacje niepodległościowe: członek Organizacji „Wolność", czynny podczas przewrotu wojskowego na froncie włoskim w listopadzie 1918 roku (po przejęciu władzy w pułku dowódca 4. kompanii I batalionu 20. pułku piechoty).

Szkoły: w latach 1904-1908 uczęszczał do ck Gimnazjum w Sanoku, a następnie w latach 1908-1912 do ck Gimnazjum w Tarnowie.

Studia: w 1912 roku rozpoczął studia farmaceutyczne na UJ

Służba wojskowa w armii obcej: od sierpnia 1914 roku do maja 1915 roku w szkole dla oficerów rezerwy, od maja 1915 do czerwca 1916 roku w oddziale sanitarnym na froncie rosyjskim, następnie do października 1917 roku w 12. brygadzie górskiej na froncie włoskim, do lipca 1918 roku w kadrze sanitarnej i na kursach w Wiedniu, od sierpnia do września 1918 roku w batalionie zapasowym 20. galicyjskiego pułku piechoty w Tarnowie, następnie na froncie włoskim do listopada 1918 roku.

Służba w armii polskiej: od listopada 1918 do stycznia 1920 roku w 1. pułku strzelców podhalańskich w Nowym Sączu, potem do października 1927 roku służył w 60. pułku piechoty w Ostrowi Wielkopolskiej, następnie - aż do przejścia w stan spoczynku - w październiku 1929 roku w 83. pułku piechoty w Kobryniu. W sierpniu 1939 roku powołany został do służby czynnej przy 16. pułku piechoty w Tarnowie celem przeprowadzenia mobilizacji pojazdów mechanicznych, 18 września 1939 roku przekroczył granicę w Śniatyniu i został internowany przez władze rumuńskie, które w lutym 1941 roku wydały go władzom niemieckim, do kwietnia 1945 roku był jeńcem obozu w Doessel. Do Polski powrócił w listopadzie 1945 roku i zamieszkał w Tarnowie.

Awanse oficerskie: chorąży 1917, podporucznik 1918, porucznik 1919, kapitan 1922.

Służba cywilna: od stycznia 1930 do sierpnia 1939 roku pracował jako optyk w Tarnowie.

Odznaczony był m. in. Medalem Pamiątkowym za Wojnę 1918-1921, Medalem Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości i Brązowym Medalem za Długoletnią Służbę.

Stan cywilny: żonaty z Ireną Żuławską. Zmarł 20 stycznia 1977 roku w Tarnowie.

32. Kazimierz Tutak - kapitan służby stałej WP.
Urodził się 24 lutego 1892 roku w Nowym Sączu jako syn Marcina i Zofii Niejadlik.

Organizacje niepodległościowe: członek Organizacji „Wolność", czynny podczas przewrotu wojskowego 30 października 1918 roku w Tarnowie (po przejęciu władzy w garnizonie został zastępcą oficera materiałowego w batalionie zapasowym 20. pułku piechoty).

Szkoły: w latach 1905-1913 uczęszczał do ck Gimnazjum I w Nowym Sączu.

Służba wojskowa w armii obcej: od października 1913 do marca 1914 roku szkoła dla oficerów rezerwy, od kwietnia do lipca 1914 roku w 20. galicyjskim pułku piechoty, a następnie wraz z pułkiem na froncie rosyjskim, gdzie został ranny w listopadzie 1914 roku, do kwietnia 1915 roku w leczeniu, do marca 1916 roku na froncie włoskim, gdzie ponownie ranny pozostał w leczeniu do grudnia 1916 roku, od stycznia 1917 do października 1918 roku w batalionie zapasowym 20. galicyjskiego pułku piechoty w Tarnowie.

Służba w armii polskiej: od 31 października 1918 roku do listopada 1920 roku w 1. pułku strzelców podhalańskich w Nowym Sączu (w tym na froncie ukraińskim od maja 1919 roku i na froncie bolszewickim od maja do września 1920 roku jako oficer prowiantowy I batalionu), od grudnia 1920 do sierpnia 1924 roku w 71, pułku piechoty w Zambrowie, następnie do października 1926 roku w 24. batalionie Korpusu Ochrony Pogranicza, do czerwca 1936 roku ponownie 71. pułku piechoty (m. in. dowódca kompanii i oficer mobilizacyjny), do sierpnia 1939 roku w sztabie Dowództwa Okręgu Korpusu nr VII w Poznaniu, podczas kampanii wrześniowej znajdował się w sztabie Grupy Operacyjnej gen. Knolla, do niewoli niemieckiej dostał się 27 września 1939 roku po kapitulacji Warszawy, był jeńcem oflagów Xa, Xb, Xc i IIc w Woldenbergu do stycznia 1945 roku, w marcu tegoż roku powrócił do Polski i zamieszkał w Krakowie.

Awanse oficerskie: chorąży 1917, podporucznik 1918, porucznik 1920, kapitan 1924.

Odznaczony był m. in. Srebrnym Krzyżem Zasługi, Medalem Pamiątkowym za Wojnę 1918-1921 i Medalem Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości.

Stan cywilny: kawaler.

Zmarł 22 stycznia 1964 roku w Krakowie i pochowany został na Cmentarzu Rakowickim.

33. Wawrzyniec Typrowicz - major rezerwy WP, dr praw.
Urodził się 29 stycznia 1890 roku w Mszanie jako syn Wawrzyńca i Katarzyny Jakiel.

Organizacje niepodległościowe: członek władz Organizacji „Wolność" w latach 1917-1918, czynny podczas przewrotu wojskowego na froncie włoskim w listopadzie 1918 roku (po przejęciu władzy w pułku był zastępcą dowódcy).

Szkoły: w latach 1901-1909 uczęszczał do ck Gimnazjum w Jaśle.

Studia: na Wydziale Prawa UJ w latach 1910-1914, a następnie od 1921 roku, co zakończone zostało doktoratem w 1923 roku.

Służba wojskowa w armii obcej: od października 1909 do lipca 1910 roku w szkole dla oficerów rezerwy i w 20. galicyjskim pułku piechoty, podczas I wojny światowej od sierpnia 1914 do listopada 1918 roku służył w 20. galicyjskim pułku piechoty m. in. na froncie włoskim.

Służba w armii polskiej: od listopada 1918 roku w 1. pułku strzelców podhalańskich w Nowym Sączu, po przejściu do rezerwy w 1921 roku był w ewidencji 8. dyonu taborów we Lwowie, podczas kampanii wrześniowej 1939 roku zmobilizowany jako zastępca dowódcy taborów dywizyjnych w Janowie pod Lwowem, dostał się do niewoli sowieckiej w nieznanych okolicznościach, był jeńcem obozu w Starobielsku.

Awanse oficerskie: podporucznik 1914, porucznik 1916, kapitan 1919, major 1922.

Służba cywilna: od 1921 roku kontynuował studia prawnicze zakończone doktoratem, a następnie prowadził praktykę notarialną, od grudnia 1927 do października 1929 roku był starostą w Nowym Sączu, od listopada 1929 do marca 1931 roku wicewojewodą w Poznaniu, w latach 1931-1934 był notariuszem w Przemyślu, a następnie aż do sierpnia 1939 roku we Lwowie (prezes tamtejszej Izby Notarialnej 1938/39).

Odznaczony był m. in. Orderem Odrodzenia Polski, Krzyżem Walecznych, Złotym Krzyżem Zasługi i Medalem Niepodległości.

Stan cywilny: żonaty z Marią Horak, miał synów: Jerzego, Władysława i Tadeusza.

Zamordowany przez NKWD na wiosnę 1944 roku w Charkowie i pochowany w zbiorowej mogile na terenie podmiejskiego lasku Piatichatki.

34. Jan Uryga - kapitan służby stałej WP.
Urodził się 26 lutego 1892 roku w Sechnej jako syn Tomasza i Kunegundy Grzegorzek.

Organizacje niepodległościowe: członek władz Organizacji „Wolność", czynny podczas przewrotu wojskowego 30 października 1918 roku w Tarnowie (po przejęciu władzy w garnizonie dowódca kompanii karabinów maszynowych batalionu zapasowego 20. pułku piechoty).

Szkoły: w latach 1904-1907 uczęszczał do ck Gimnazjum I w Nowym Sączu, a następnie w latach 1907-1912 do ck Gimnazjum II tamże.

Studia: w roku akademickim 1912/ 1913 w Seminarium Duchownym w Tarnowie, od kwietnia do lipca 1918 roku na UJ (rolnictwo).

Służba wojskowa w armii obcej: od października 1913 do lipca 1914 roku w szkole dla oficerów rezerwy, podczas I wojny światowej od sierpnia 1914 do maja 1915 roku w 20. galicyjskim pułku piechoty na froncie rosyjskim, gdzie został ranny, ponownie na tym froncie od sierpnia 1915 do kwietnia 1916 roku, po leczeniu do grudnia tegoż roku w batalionie zapasowym, później na froncie włoskim do kwietnia 1917 roku, następnie do stycznia 1918 roku w batalionie zapasowym, do kwietnia 1918 roku znów na froncie włoskim, urlopowany, powrócił na front w lipcu tegoż roku, od sierpnia do października 1918 roku w batalionie zapasowym 20. galicyjskiego pułku piechoty w Tarnowie.

Służba w armii polskiej: od 31 października 1918 roku do marca 1920 roku w 1. pułku strzelców podhalańskich w Nowym Sączu (m. in. dowódca 1. kompanii zapasowej karabinów maszynowych), oddelegowany do Centralnej Szkoły Karabinów Maszynowych w Warszawie (dowódca 5. kompanii podoficerskiej na froncie bolszewickim), od lutego 1921 do października 1927 roku ponownie w 1. pułku strzelców podhalańskich (m. in. dowódca 1. kompanii ckm i adiutant pułku), następnie przeniesiony do 79. pułku piechoty w Słonimiu (dowódca 2. kompanii ckm), od maja 1930 roku w GISZ w Warszawie, od października 1930 do sierpnia 1939 roku w PKU-Kraków, podczas kampanii wrześniowej 1939 roku ewakuował się wraz z oddziałami krakowskiego garnizonu na wschód, po wkroczeniu wojsk sowieckich do Polski uniknął niewoli i przedostał się w limanowskie, gdzie w czasie okupacji niemieckiej 1939-1945 ukrywał się, należąc do ZWZ-AK i współorganizując tajne nauczanie na tym terenie.

Awanse oficerskie: podporucznik 1915, porucznik 1917, kapitan 1920. Służba cywilna: po zakończeniu II wojny światowej pracował jako urzędnik w fab­ryce w Czechowicach-Dziedzicach.

Odznaczony był m. in. Złotym Krzyżem Zasługi, Medalem Pamiątkowym za Wojnę 1918-1921 i Medalem Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości.

Stan cywilny: żonaty dwukrotnie, z Janiną Repetowską, a potem z Anną Wójcik, z żadnego z tych związków nie miał dzieci.

Zmarł 7 lipca 1950 roku w Krakowie i pochowany został na Cmentarzu Rakowickim.

35. Marian Wojtowicz - podpułkownik służby stałej WP, magister praw. 
Urodził się 25 marca 1892 roku w Suchej jako syn Andrzeja i Marii Piotrowicz. Organizacje niepodległościowe: w latach 1912-1914 należał do Drużyn Bartoszowych i Drużyn Sokolich w Bochni, członek władz Organizacji „Wolność" na froncie włoskim i łącznik pomiędzy organizacją a Komendantem Naczelnym POW, czynny podczas przewrotu wojskowego w październiku 1918 roku w Krakowie.

­Szkoły: w latach 1902-1908 uczęszczał do ck Gimnazjum w Podgórzu, a następnie w latach 1908-1910 do 4 ck Gimnazjum w Bochni.

Studia: na Wydziale Prawa UJ w latach 1910-1913 oraz 1921-1922.

Służba wojskowa w armii obcej: od października 1913 roku w 39. pułku piechoty na Węgrzech, od lipca 1914 w szkole dla oficerów rezerwy, a następnie od lutego 1915 roku w 20. galicyjskim pułku piechoty na froncie rosyjskim, gdzie w maju 1915 roku zostaje ranny, po leczeniu ponownie na froncie rosyjskim do 1917 roku, potem do sierpnia 1918 roku na froncie włoskim, pozostając wleczeniu do 31 października 1918 roku przebywał w Krakowie.

Służba w armii polskiej: od listopada 1918 do października 1927 roku w 1. pułku strzelców podhalańskich w Nowym Sączu (w tym na pograniczu czechosłowackim w 1919 roku i na froncie bolszewickim od kwietnia do sierpnia 1920 roku jako dowódca kompanii technicznej, po leczeniu zastępca dowódcy batalionu zapasowego, a w czasie pokoju m. in. adiutant pułku i dowódca I batalionu), od listopada 1927 do sierpnia 1932 roku w 59. pułku piechoty w Inowrocławiu (m. in. kwatermistrz i zastępca dowódcy pułku), a następnie do 1938 roku w batalionie Korpusu Ochrony Pogranicza w Borszczowie (jego dowódca), do lutego 1939 roku w 52. pułku piechoty w Złoczowie (zastępca dowódcy), następnie przeniesiony do garnizonu w Tarnowie, podczas kampanii wrześniowej w 1939 roku w Ośrodku Zapasowym 6. dywizji piechoty, dostał się do niewoli sowieckiej w okolicach Śniatynia, był jeńcem obozu w Kozielsku.

Awanse oficerskie: podporucznik 1916, porucznik 1918, kapitan 1922, major 1924, podpułkownik 1937.

Odznaczony był m. in. trzykrotnie Krzyżem Walecznych, Złotym Krzyżem Zasługi, Medalem Niepodległości, Medalem Pamiątkowym za Wojnę 1918-1921 i Medalem Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości.

Stan cywilny: żonaty z Bogumiłą Kępą, miał syna Bogusława oraz córki: Marię i Zofię.

Został zamordowany przez NKWD w Katyniu w 1940 roku.

PS. W części pierwszej artykułu zamieszczonej w „Almanachu Sądeckim" nr 2 (23) 1998 zamieściłem biogram pułkownika Leopolda Gebela, w którym zabrakło informacji na temat miejsca i daty jego śmierci. Podczas swego pobytu w Londynie moja córka Katarzyna i mój stryj Kazimierz odnaleźli na Cmentarzu Acton grób pułkownika oraz jego żony Emmy i syna Czesława. Na podstawie napisu na tablicy nagrobnej i danych otrzymanych z tamtejszego zarządu cmentarza można stwierdzić, iż płk dypl. LEOPOLD GEBEL zmarł w Londynie 15 lipca 1954 roku. Niezależnie informację tę potwierdził Andrzej Suchcitz z Instytutu Polskiego i Muzeum gen. Wł. Sikorskiego w Londynie.