KSIĄDZ JAN SYGAŃSKI (CYGAN)

22 marca 1997 roku minęła 79. rocznica śmierci księdza, jezuity, Jana Sygańskiego. Kim był człowiek, który zapisał się na trwałe w dziejach Nowego Sącza, którego imieniem wdzięczni Sądeczanie nazwali jedną z ulic miasta, a Cech zbiorowy Nowego Sącza uczcił Jego pamięć przez wmurowanie tablicy spiżowej na zamku?

***

Urodził się dnia 18 czerwca 1853 roku we wsi Żukowice (parafia Lisia Góra, Diecezja Tarnowska). Pochodził ze środowiska chłopskiego. Po ukończeniu czwartej klasy gimnazjalnej w Tarnowie wstąpił do zakonu 13 września 1871 roku w Starej Wsi. W latach 1871-1873 odbył nowicjat i przeszedł studia humanistyczne (1873­1875) oraz filozoficzne (1875-1878). Teologię studiował w kolegium w Krakowie (1878-1880), gdzie 15 lipca 1880 roku przyjął święcenia kapłańskie z rąk biskupa Albina Dunajewskiego. W latach osiemdziesiątych studiował patrologię (naukę o życiu i pismach Ojców Kościoła). Pracował jako kaznodzieja, rekolekcjonista i historyk w Nowym Sączu w latach 1882-18$4, 1887-1892, 1895-1897. W czasie swojej działalności duszpasterskiej jeździł bardzo często do chorych i to nie tylko w obrębie parafii nowosądeckiej, lecz także podegrodzkiej i wielogłowskiej. Nieraz dość daleko, bo do Paszyna, Librantowej, Kurowa, Klimkówki, Trzetrzewiny i Brzeznej.

Kazania okolicznościowe miał w Nowym Sączu, Starym Sączu, Limanowej i prawie we wszystkich parafiach Sądecczyzny.

Ksiądz J. Sygański pracował także we Lwowie 1884-1886, 1892-1895, 1897­1906 a od 1907 roku w Krakowie.

W czasie pobytu w Nowym Sączu, w którym spędził dziewięć lat, poświęcił się badaniom jego przeszłości. Działalność naukową księdza J. Sygańskiego omówił ksiądz Bronisław Natoński T. J. w artykule: Ks. Jan Sygański SJ (1853-1918) jako historyk Nowego Sącza (w:) Sprawozdanie z obchodu uroczystości 150 lat pobytu i działalności Ojców Jezuitów w Nowym Sączu (1882-1982) (pomyłka w druku, powinno być: 1832-1982) Nowy Sącz 1982, s. .19-36; oraz Henryk Barycz, Historyk Nowego Sącza: Jan Sygański,(w:) „Rocznik Sądecki", tom piąty-jubileuszowy, Nowy Sącz 1962, s. 100-119.Jak pisze ks. B. Natoński, z 59 pozycji drukowanych, 7 prac księdza J. Sygańskiego odnosi się do Nowego Sącza. Są to następujące pozycje:

1) Obraz łaskami słynący Matki Boskiej Pocieszenia w Nowym Sączu, Kraków 1891.

2) Nowy Sącz, jego dzieje i pamiątki dziejowe, szkic historyczny na pamiątkę 600-letniej
rocznicy założenia tegoż miasta z 20 rycinami, Nowy Sącz 1892.

3) Historia Nowego Sącza od wstąpienia dynastii Wazów do pierwszego rozbioru, 3 tomy,  Lwów 1901-1904.

4) Arendy klasztoru Starosądeckiego XVI i XVII wieku z 15 rycinami, Lwów 1904.

5) Analekta Sandeckie do XVI i XVII w. z planem miasta, Lwów 1905.

6) Z życia domowego szlachty sandeckiej w epoce dynastii Wazów, z 15 rycinami, Lwów 1910.

7) Wyroki ławicy sandeckiej 1652-1684, Lwów 1918.

Na temat pracy: Historia Nowego Sącza tak napisał H. Barycz we wspomnianym artykule: „Tak tedy w samym zaraniu naszego stulecia (1901-1902) Nowy Sącz i Ziemia Sądecka otrzymały wspaniały pomnik swej przeszłości odtworzony pewną ręką zarazem badacza i miłośnika historii regionu, rozległy i wnikliwy obraz życia zewnętrznego i wewnętrznego miasta, najbardziej wszechstronną monografię, jaką uzyskało którekolwiek z miast polskich ".

Warto tutaj dodać, że ksiądz Sygański pracując naukowo zetknął się z badaczem Sądecczyzny Szczęsnym Morawskim. 0 kontaktach tych tak napisał J. Sygański w przedmowie do Historii Nowego Sącza: „Niemało też zawdzięczam światła i nauki Szczęsnemu Morawskiemu ... z którym nieraz długie godziny spędziłem nad naukowem zbadaniem, rozwiązaniem i obrobieniem zawiłych, często sprzecznych pozornie kwestii ".

Ksiądz Jan Sygański pisał również artykuły do „Naszych Wiadomości" i był też ich redaktorem i wydał dwa numery 22 i 23.

Podsumowując zasługi księdza J. Sygańskiego dla historii Nowego Sącza Kazimierz Golachowski („Rocznik Sądecki", t. III, Nowy Sącz 1958) napisał: „1) dzięki niemu znamy przeszłość naszego miasta, 2) wiele materiału archiwalnego uratował przed zniszczeniem, 3) przez przepisanie całego szeregu ważnych przywilejów i nadań królewskich Nowego Sącza są przynajmniej zachowane kopie, gdyż oryginały uległy spaleniu podczas dużego pożaru naszego miasta w roku 1894."

Za zasługi dla miasta Miejska Rada Nowego Sącza nadała J. Sygańskiemu obywatelstwo honorowe miasta.

15 lutego 1914 roku przybyła z Nowego Sącza do Krakowa delegacja w składzie: dr Władysław Barbacki - burmistrz, Michał Nowicki i Wiktor Oleksy ­ radni, która wręczyła księdzu J. Sygańskiemu dyplom, w którym czytamy: „Rada Miasta uchwala jednomyślnie nadać honorowe obywatelstwo miasta Nowego Sącza księdzu Janowi Sygańskiemu T. J. w uznaniu jego wydatnej pracy kapłańskiej w Nowym Sączu, a przede wszystkim w uznaniu i w dowód wdzięczności za napisanie cennych dzieł historycznych, w których wiernie odtworzył bogatą przeszłość miasta Nowego Sącza i tą mozolną i długą pracą znakomicie się przysłużył do rozszerzenia wiadomości dziejów Polski ".

Ksiądz Jan Sygański zmarł 22 marca 1918 roku w Krakowie.